کلسترولCHOLESTEROL

کلسترول یک مولکول آبگریز متراکم سخت است که در همه جا وجود دارد و وجود آن در غشا پلاسمایی ، به عنوان جزء اصلی آن ، باید سیالیت و کاهش نفوذپذیری میشود.

غلظت واقعی کلسترول موجود در پلاسمای افراد سالم معمولا 150 تا 200 میلی گرم در دسی لیتر بوده که این میزان تقریبا دو برابر غلظت طبیعی گلوکز خون است .تنها 30 درصد کل کلسترول پلاسمایی آزاد (غیر استریفیه)است، بقیه شامل استر کلستریل(پالمیتیل) می باشد که در آن یک اسید چرب زنجیر بلند ، معمولا اسید لینولئیک ، با گروه هیدروکسیل کربن 3 حلقه Aاستری شده است. این زنجیره اسید چرب سبب افزایش خاصیت آبگریزی کلسترول می شود.  برخلاف پلاسما که بیشتر کلسترول آن از نوع استریفیه است، کلسترول موجود در غشاء های سلولی به شکل آزاد می باشد.

کاربرد بالینی :

کلسترول ازغذا مشتق میشود ویا در تمامی سلولها از ابتدا سنتز می شود.بیشترین ظرفیت این سنتز درکبد، روده، کورتکس آدرنال و بافت های مربوط به تولید مثل وجود دارد. کلسترول استرول اصلی در انسان است و یکی از اجزاء تمامی غشا ء هاست . کلسترول به خصوص در ساختمان های میلینه مغز و سیستم عصبی مرکزی فراوان است، ولی به مقدارکم در غشاء خارجی میتوکندری نیز وجود دارد.

کلسترول در صفرا فراوان است (با غلظت طبیعی 390میلی گرم در دسی لیتر که فقط 4 درصد آن استریفیه است ) و پیش ساز اسیدهای صفراوی تولیدی در کبد بوده می باشد.کلسترول آزاد به طور نسبی به دلیل خصوصیت دترجنتی فسفولیپیدهای موجوددر صفرا که در کبدتولید می شوند،محلول میگردد. اختلال مزمن در متابولیسم فسفولیپیدها در کبد ، منجربه رسوب سنگهای صفراوی غنی از کلسترول در مجرای صفراوی می شود.

کلسترول پیش ساز ویتامینD  و هورمونهای استروئیدی مختلف مانند پروژسترون، کورتیکوستروئیدها، آلدسترون و استروژن و پروژسترون است. کلسترول اصلی ترین لیپید مرتبط با بیماری عروقی آترواسکلروتیک می باشد. کلسترول جزء اصلی LDL و جزء کوچکی از HDL و VLDL است. LDL نسبت مستقیمی با افزایش خطر CHD نیز دارد. هدف از آزمایش کلسترول، شناسایی بیمارانی که در معرض خطر بیماری قلبی آترواسکلروتیک هستند، می باشد.

انواع کلسترول

چربی ها در خون آزاد نبوده عموماً با اتصال به پروتئین های خاصی به نام لیپوپروتئین ها در بدن حرکت می کنند. لیپوپروتئین ها با چربی ها ترکیب می شوند و نقش آنها در متابولیسم بدن پیچیده است.

1 – کلسترول : VLDL این نوع کلسترول مولکول های چربی را از کبد به دیگر قسمت های بدن حمل می کند و بعد از انتقال چربی به بافت ها تبدیل به کلسترول LDLمی گردد.

2- کلسترول  : LDL بیشتر کلسترول موجود در خون (70درصد آن ) توسطLDL حمل می شود LDL. کلسترول را از کبد می گیرد و به بافت های بدن می برد. این نوع کلسترول به بافت های بدن خاصیت چسبندگی دشته و به راحتی به جدار داخلی دیواره ی رگ ها می چسبد و باعث باریک شدن و در نهایت انسداد مجرای داخلی رگ ها می گردد. از این رو به کلسترول بد معروف است. افزایشLDL خون باعث افزایش خطربیماری قلبی عروقی می شود.

3- کلسترول: HDL کلسترول باقیمانده توسط  HDL حمل می شود که باعث مصرف کلسترول و کاهش خطرگرفتگی عروق قلب  می شود HDL.در کبد و روده‏ها ساخته می ‏شود. قسمت اعظم آن پروتئین (50%) درصد و قسمت کمتر آن را کلسترول و تری ‏گلسیرید تشکیل می ‏دهد و کار عمده آن انتقال کلسترول از بافت ‏ها و هدایت آن به سمت کبد است. این نوع کلسترول، کلسترول هایLDL  موجود در طول دیواره ی رگ ها را پیدا کرده و به آن ها می چسبد و آن ها را از جدار رگ ها پاک می کند و از باریک شدن و انسداد رگ ها جلوگیری می نماید. به همین جهت به کلسترول خوب معروف است.

به طور کلی این نوع چربی مفید در خانم‏ ها بیشتر از آقایان و در ورزشکاران بیشتر از افراد غیر ورزشکار است.

در بیماران با کاهش HDL، معمولاً افزایش مقاومت به انسولین دیده می ‏شود که ممکن است ناشی از عدم فعالیت فیزیکی و یا چاقی باشد.

افزایش سطوح کلسترول در هایپرلیپیدمی فامیلی، هایپرکلسترولمی فامیلی، بارداریسندرم نفروتیک، دیابت شیرین کنترل نشده، کم کاری تیروئید، سندرم نفروتیک، سیروز صفراوی، استرس، آترواسکلروز، رژیم غذایی پر کلسترول، گزانتوماتوز، فشار خون بالا و MI مشاهده میگردد.

کاهش سطوح کلسترول در آنمی پرنیشیوز، آنمی همولیتیک، عفونت/استرس، سوء تغذیه، سوء جذب، سرطان پیشرفته، بیماری کبد، AMI، پرکاری تیروئید و داروهای پایین آورنده کلسترول دیده می شود.

عوامل مداخله گر:

داروهای فنی توئین (دیلانتین)، سولفونامیدها، قرص های ضد بارداری، کورتیکواستروئیدها، اپی نفرین، عوامل بلوکه کننده بتا – آدرنرژیک، استروئیدهای آنابولیک، آدرنوکورتیکوتروپیک، ویتامین D، سیکلوسپورین و دیورتیک های تیازیدی افزایش دهنده سطوح کلسترول می باشند، همچنین عواملی چون بارداری، اووفورکتومی و دوران پس از یائسگی میزان آن را افزایش می دهد. در مقابل داروهایی مثل نیترات ها، استاتین ها، نیاسین، مهار کننده های منوآمین اکسیداز، کلروپروپامید، کاپتوپریل، داروهای متصل شونده به نمک های صفراوی، آلوپورینول، اندروژن ها، کلوفیبرات، کلشی سین، کولستیپول، ایزونیازید، لیوتیرونین (سیتومل) و اریترومایسین کاهنده سطوح کلسترول می باشند و همچنین وضعیت خوابیده نیز میزان آن را کاهش می دهد.

بیمار بعد از صرف غذایی کم چرب 12-14 ساعت می بایست ناشتا باشد. رژیم غذایی دو هفته قبل از آزمایش بر نتایج آن اثر گذار است و بیمار یک هفته قبل از آزمایش یک رژیم غذایی طبیعی را رعایت کند. همچنین 24 ساعت قبل از آزمایش از مصرف الکل جدا خودداری شود.